آزمايش و امتحان انسانهايند . علّامه آلوسى خبرى يقينى را در تفسير روح المعانى آورده و از مفسّران برجسته و مورد ثقه و از بزرگان آنها نقل كرده است تا دربارهء اين رؤيا و اين درخت نفرين شده ارائه دهد . مىگويد : « ابن ابى حاتم از يعلى بن مرة روايت كرده است كه مىگفت ، پيامبر ( ص ) فرمود : « بنى اميّه را بر منبرهاى زمين ديدم و مالك شما خواهند شد و آنها را اربابان بدى خواهيد يافت . » و حضرت به همين خاطر اندوهگين شد كه خداوند آيهء وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي . . . را نازل كرد . و از ابن عمر روايت كرد كه پيامبر ( ص ) فرمود : « فرزندان حكم بن ابى عاص را بر منبر ، همچون ميمونهايى ديدم ، و خداوند هم ، وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا . . . را نازل كرد . » و شجرهء ملعونه ، حكم و فرزندان اويند ، و در بعضى از تفسيرها ، درخت نفرين شده ، همين بنى اميّه آمده است . ابن مردويه از عايشه روايت مىكند كه به مروان بن حكم گفت : از پيامبر ( ص ) شنيدم كه به پدر و جدّت مىفرمود : « شما شجرهء ملعونه در قرآنيد ! . . . » احتمال دارد كه مراد اين باشد كه ما خلافت آنها و خودشان را فتنه قرار داديم ، كه در اين بيان اغراق در ذمّ آنهاست . و ضمير « نخوفهم » را بنابراين براى آنچه كه براى اوست يا درخت قرار مىدهد . به اين اعتبار كه مراد از آن بنى اميّه است و به خاطر خون‌ريزى و مباح دانستن خون انسانهاى پاك و ناموس مردم و غارت و چاپيدن اموال بىآن كه حلال باشد ، و ندادن حق به صاحبان آن ، و تبديل و تغيير احكام ، و حكم به غير آنچه كه خداوند بر پيامبرش نازل كرد ؛ و ديگر كارهاى زشت بزرگ ، و كارهاى پستى كه در طول روزگار فراموش نمىگردد ، آنها را لعنت كرده است . با اين همه ، درختى كه موسى از آن مورد خطاب واقع شد ، در آيهء فَلَمَّا أَتاها نُودِيَ مِنْ شاطِئِ الْوادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يا مُوسى إِنِّي أَنَا اللَّهُ « 1 » كدام است ؟ برخى از مدّعيان تفسير گفته‌اند كه مراد ، از سوى و جانب درخت است . اين تفسير نه در زبان و نه در

--> ( 1 ) - قصص ( 28 ) آيهء 30 : پس چون به آن [ آتش ] رسيد ، از جانب راست وادى ، در آن جايگاه مبارك ، از آن درخت ندا آمد كه : « اى موسى ! منم ، من ، خداوند ، پروردگار جهانيان ! »